11. 12 2008 - Finnst varla að ég hafi fengið krabbamein

FINNST VARLA AÐ ÉG HAFI FENGIÐ KRABBAMEIN”

Viðtal: Hlín Rafnsdóttir

ÓVENJU LIFANDI OG SKEMMTILEGUR FRÁSAGNARSTÍLL EINKENNIR MATTHEU SIGURÐARDÓTTUR. MATTA EINS OG HÚN ER JAFNAN KÖLLUÐ, STARFAR Í DAG SEM STJÓRNARRÁÐSFULLTRÚI EN ER MENNTAÐUR KENNARI OG STUNDAÐI MASTERNÁM Í FÉLAGSAÐLÖGUN Í DANMÖRKU ÞEGAR HEILSU HENNAR FÓR AÐ HRAKA. AUK ÞESS AÐ VERA NÝFLUTT ERLENDIS VORU AÐSTÆÐUR HENNAR UM MARGT ÓVENJULEGAR. ,,ÉG VAR ORKULAUS, LEIÐ MJÖG ILLA OG EIGINLEGA TAPAÐI GLEÐINNI. ÞAÐ VAR ORÐIÐ EÐLILEGT ÁSTAND AÐ VERA OFT KALT OG SLJÓ.”

Matta hafði lengi átt við óþægindi í hálsinum að stríða og fannst því ekkert óeðlilegt við kúlu sem hafði myndast á hálsi hennar. ,,Það var ekki fyrr en ég bjó hjá foreldrum mínum í sumarfríinu 2005 að ég leitaði álits þeirra sem var að þetta væri óeðlilegt. Ég fann líka fyrirstöðu þegar ég kyngdi eða snéri höfðinu.”

,, Á heilsugæslunni var æðisleg stelpa, læknir sem ég kannaðist við og það fannst mér gera allt auðveldara. Hún fann kúluna greinilega en sagði að þetta væri algengt og í langflestum tilfellum væru svona æxli góðkynja. Eftir ástungu á æxlið fór ég í Staðarsveit til systur minnar. Við vorum úti í krikket þegar ég fékk símhringingu og mér tilkynnt að svo ólíklega hefði viljað til að æxlið var illkynja Totumein (carcinoma papilliferum) en það væri sennilega frekar auðveld tegund. Skjaldkirtillinn hefði hvort sem er verið skorinn í burtu. Ég fór aftur út í krikket en fannst þetta alltsaman nokkuð skrítið þar sem mér fannst þetta vera eitthvað sem fólk þyrfti helst að vita.”

Hver voru viðbrögð þín?

,, Allt ferlið var svolítið eins og að fara til tannlæknis, það þyrfti að bora en svo ekki hugsa meira um það. Ég hnaut ofan í eina sjálfsvorkunnarholu í ferlinu er ég fór að leiði afa og ömmu. Í fyrsta skipti gerði ég mér grein fyrir því að lífið væri ekki eitthvað sem maður hefði stjórn á. Þetta kann að hljóma heimskulega í ljósi þess að ég er orðin 31 árs. Ástæðan fyrir þessu er kannski sú að sem unglingur þekkti ég einstaklinga sem tóku sitt eigið líf og í kjölfarið upplifði ég að lífið væri eitthvað sem maður ræður hvað verður úr. Það hafði því aldrei fyrr áþreifanlega slegið mig að lífið gæti horfið mér án þess að ég vildi. Annars fékk ég aldrei í þessu ferli beint á tilfinninguna að þetta yrði mitt síðasta.”

Hvernig brugðust fjölskylda og vinir við ?

,,Þau tóku fréttunum með ró, þetta var vissulega leiðinlegt en ekki óyfirstíganlegt og mér finnst frábært að ég varð ekki vör við neina vorkunn. Seinna frétti ég að þetta hefði verið áfall fyrir fjölskylduna og ég geri mér grein fyrir því núna að fólk var slegið en ég fann aldrei fyrir því og er ótrúlega þakklát fyrir það.

Hvað tók við í kjölfar greiningar?

,,Skjaldkirtillinn var fjarlægður í byrjun ágúst, ég lá á spítalanum í 2-3 daga og tók því rólega næsta hálfan mánuð. Ég hafði ákveðið að fara ekki aftur út til Danmerkur í bili og hafði fengið starf í Öskjuhlíðarskóla. Ég lét stjórnendur vita hvernig komið var fyrir mér og að það hefði engin áhrif, ég gæti byrjað að kenna á réttum tíma. Þá áttaði ég mig ekki á að skjaldkirtillinn væri svona nálægt raddböndunum en raddtaug lamaðist tímabundið í aðgerðinni svo ég hljómaði eins og dagdrykkjumanneskja fyrstu dagana á nýjum vinnustað.”

Matta hringdi rám í vin sinn í Danmörku og í stað þess að aumka sig yfir hana voru viðbrögðin henni að skapi :,,Vó, rólegur Skrámur.” ,,Það varð því trend í vinahópnum að ég átti að leika Skrám. Ég fékk stundum símtöl seint á nóttunni: ,,Matta, gerðu Skrám”. Ég byrjaði þá ,, Dagur 1. Kæri jóli...” svo heyrðust hlátrasköll, mér þakkað fyrir og skellt á. Í rauninni sakna ég pínku Skráms, ég fékk jákvæða athygli út á þetta og hafði lúmskt gaman að þessu. Um leið veit ég að ég get ekki verið að skemmta skrattanum með að ég hafi fengið þessa „auðveldu“ tegund af krabbameini en í mínu tilfelli bjargaði þetta mér svolítið. Vinahópur minn er mjög kaldhæðinn, mörg okkar eru úr minnihlutahópum svo við verðum að hafa húmor fyrir okkur.”

Hvað tók við eftir aðgerðina?

,,Það var vel fylgst með mér og ákveðið eftir mælingu á vísum að best væri að senda mig í geislajoð í apríl 2006. Ég lagðist því inn á Krabbameinsdeildina sem var í sjálfu sér góð reynsla. Reyndar hef ég aldrei verið meðhöndluð jafn eitruð en verið jafn frísk þar sem ég var búin að jafna mig eftir skurðinn. Þetta voru fjórir dagar, sem voru ekki eins og einangrun eða fangelsi fyrir mér.”

Matta er meðvituð um að reynsla hennar af krabbamein hefur ekki eingöngu verið neikvæð því hún hefur meðal annars fært henni ástina. Matta og Gunnar Gunnarsson sambýlismaður hennar voru bekkjarsystkini frá 6 ára aldri og í gegnum allan menntaskólann. Það var þó ekki fyrr en í kjölfar veikinda Möttu að þau felldu hugi saman. Þegar Gunnar frétti af veikindum Möttu setti hann sig í samband við hana og bauð fram stuðning sinn og var það upphafið að sambandi þeirra sem hófst vorið 2006. Gunnar hafði aðra nálgun á krabbameini en unnusta hans, Ragnhildur Magnúsdóttir, lést úr nýrnakrabbameini árið 2004. Matta viðurkennir að þetta kunni að vera skrýtin byrjun á sambandi en það séu mörg ár og aðstæður sem tengi þau saman.

Hvaða áhrif hafði geislajoðið?

„Fyrir geislajoð verður fólk að vera lyfjalaust í mánuð og það fannst mér erfiðast. Á lyfjalausa tímanum fékk ég aftur sömu tilfinningu og ég upplifði í Danmörku, gleðin fór. Ég kalla þetta að fá kött á bringuna því það var eins og köttur lægi þar. Allt verður pínku erfiðara. Á þessum lyfjalausa tíma hægðist á öllum efnaskiptum og heill mánuður án efnaskipta eru auka 5-10 kíló ef maður passar sig ekki vel”.

Sumarið kom, tíminn leið og Matta taldi sig hafa lokið við kaflann sem tengdist krabbameini. Enn fundust þó vísar og ákveðið var að hún færi öðru sinni í geislajoð í janúar 2007. ,,Ég varð fyrir miklum vonbrigðum, mér leið ekki illa en í minningunni er seinna skiptið alvarlegra og erfiðara. Ég átti mjög erfitt lyfjalaust tímabil og svo var dimmur og kaldur árstími. Þetta var eina skiptið sem mér fannst ég hálfgerður sjúklingur. Upplifunin var allt önnur á spítalanum, ætlast var til að maður þekkti þetta allt því maður hafði komið áður en í raun hefur maður lokað þeim dyrum.“

Hverjar eru líkamlegar afleiðingar þess að þú fékkst krabbamein?

„Ég fer reglulega í blóðprufu því ég mun alltaf þurfa að taka skjaldkirtilshormón en finnst það ekki öðruvísi en að taka vítamín. Konum er ráðlagt að fara ekki út í barneignir hálfu til einu ári eftir geislajoð. Geislajoðið hafði áhrif á munnvatnskirtla og slímhúð í augum. Munnvatnskirtlarnir stíflast stundum og þá bólgnar kinnin upp eins og á bolabít. Við þessu er ekkert að gera fyrr en stíflan losnar, kannski eftir hálfan sólarhring. Þá á ég það líka til að fella tár í tugatali, óháð minni líðan. Slímhúðin hefur þornað upp en það er vel hægt að lifa með þessu með augndropum sem ég nota nokkrum sinnum í viku.”

Hvernig fannst þér upplýsingagjöf háttað?

„Hún var að mestu leyti mjög góð. Þótt þetta sé auðlæknanlegt krabbamein eru fjölmargar spurningar sem maður veigrar sér við að spyrja ef maður fær athugasemdir á borð við: ,,Þetta er eins og kvef miðað við aðrar tegundir krabbameins”. Maður þarf að fá svörin og þetta heitir víst krabbamein. Ef það héti það ekki þá væri ég ekki tala við sama lækni og fæst við dauðann á hverjum degi. Þetta viðhorf hefur orðið til þess að mér finnst ég varla hafa verið með krabbamein og tæpast eiga samleið með félagsskap á borð við Kraft. Mér finnst ég næstum hræsnari að tala um þetta sem krabbamein í samanburði við aðra sem ég þekki. Hins vegar hef ég fengið símhringingar frá fólki með sama krabbamein og ég sem hefur upplifað meiri hræðslu og veikindi tengd því en ég gerði.”

Hverju, ef einhverju hefur krabbameinið breytt í lífi þínu ?

„Mér finnst það ekki hafa breytt miklu en vissulega færði það mér Gunna og starfsferillinn tók á sig aðra mynd. Þótt það sé klisja þá hef lært að meta fólkið mitt ennþá betur. Mér þykir vænt um að allir hafi sameinast um að standa með mér, senda tölvupóst, kveðjur, blóm og gjafir. Já þetta var svona 5ja til 6 gjafa æxli” segir Matta kíminn. ,,Fyrst á eftir kunni ég betur að meta lífið en kannski er maður búin að gleyma því. Ég er alveg aftur farin að kvarta ef ég hef ekki efni á einhverju sem mig langar í og verð miður mín ef ég kemst ekki í ákveðin föt. Yfirleitt gleymi ég því að þetta hafi gerst.”

Greinilegt er að Matta hefur náð að lifa fremur hversdagslegu lífi meðan hún fékkst við krabbamein. Það er reynsla margra annarra líka en þeir eru þó allir velkomnir í Kraft. Við þökkum jákvæðri og kraftmikilli konu fyrir að segja okkur sína sögu og óskum henni alls hins besta.